Get Adobe Flash player

Historia Nieprzetartego Szlaku

            Praca instruktorów NS napotykała często na opór społeczny kwestionujący możliwość należenia do harcerstwa dzieci upośledzonych, niesprawnych fizycznie czy też sprawiających poważne trudności wychowawcze. 

Okres 20-lecia NS był czasem intensywnego zdobywania zaufania społecznego, a zatem nowych obszarów dla działalności drużyn. Kierownicy placówek szkolnictwa specjalnego, dyrektorzy szpitali i zakładów leczniczo-wychowawczych czekali na instruktorów, którzy by mogli wprowadzić harcerstwo na teren ich placówek. Ten spontaniczny rozwój ruchu drużyn Nieprzetartego Szlaku trwa 20 lat, kiedy to w roku 1978 już 2356 drużyn obejmuje harcerskim wychowaniem 53 418 dzieci i młodzieży.

            Historyczne zmiany w kraju od początku lat 80. rzutują na zachowania społeczne, także młodzieży. W tym czasie politycznych i społecznych niepokojów ujawnia się postępująca demoralizacja dzieci, poważne zagrożenia nałogami, bezsilność wobec panującego chaosu moralnego. Rośnie zainteresowanie harcerską metodą wychowawczą. Następne lata nie poprawiają sytuacji ani w nastrojach społecznych, ani w samym Związku. Problemy zdawałoby się już rozstrzygnięte - wracają nową falą zwątpień w sens i prawo dzieci specjalnej troski do munduru i Krzyża Harcerskiego. Wątpliwości dotyczą także skuteczności metody harcerskiej w procesie rehabilitacji, resocjalizacji i rewalidacji.

            W 1986 r. odchodzi na emeryturę druhna Maria Łyczko - twórczyni i wieloletnia kierowniczka  Wydziału Nieprzetartego Szlaku GK ZHP. Wydział zostaje przeniesiony z Krakowa do Warszawy. Kierownikiem zostaje mianowany hm. Bolesław Majewski. Na przestrzeni następnych 15 lat, ostatnich w XX wieku (1986 - 2001), po 28 latach autorytatywnego kierowania Wydziałem przez hm. Marię Łyczko, kierownicy Wydziału zmieniali się zastanawiająco często. Skutki tych częstych zmian i wynikające z nich różnice w koncepcji pracy Wydziału i metodzie kształcenia instruktorów, falowanie nastrojów i ocen w stosunku do problemu dzieci niepełnosprawnych w harcerskich mundurach, kłopotliwy brak funduszy na szkolenie i obozy zadecydowały o kondycji Nieprzetartego Szlaku w tych latach. Następuje ciągły spadek zainteresowania drużynami NS, który odnotowały kolejne spisy harcerskie osiągając poziom  797 drużyn  [15 298 członków] w 1993 r. Był to wymierny w liczbach efekt radykalnych zmian w nastrojach społecznych, zmian w systemie wartości, celach i dążeniach społeczeństwa.

            Praca wychowawcza wymaga atmosfery spokoju i ładu społecznego. A lata 1989 - 2000 były latami tak wielkich przemian społecznych, politycznych i kulturowych, że przetrwanie tego czasu bez strat w wielu dziedzinach życia społecznego było niemożliwe. Tak więc cały ZHP i jego mała cząstka - drużyny NS - musiały ponieść straty, które ujawniały coroczne spisy harcerskie. Pierwsze lata z niepokojem i nadzieją oczekiwanego nowego tysiąclecia nie przyniosły ewidentnych zmian w sytuacji NS. Pogłębia się regres, który ukazuje dalszy, już drastyczny spadek liczby drużyn do 415 i liczby członków do 7468.

            Rok 2002 był rokiem przełomowym dla Wydziału NS. 10 stycznia 2002 r. Wydział zostaje rozwiązany ( powołany 1.02.1972 r.). W tym samym roku powołany został Zespół Nieprzetartego Szlaku w ramach Wydziału Programowego GK. Na kierowniczkę Zespołu zostaje mianowana hm. Dorota Kołakowska.

            Zespół pracuje już na innych zasadach, w innych warunkach organizacyjnych. Utrzymany został jednak status quo ante oparty na dorobku doświadczeń, sprawdzonych metodach pracy i dobrze przygotowanych do pracy z dziećmi niepełnosprawnymi instruktorach. Daje to gwarancję „małej stabilizacji" dla dalszej pracy drużyn Nieprzetartego Szlaku.

Powstanie przed 50 laty nowego ruchu „w łonie" ZHP przyjęte zostało z przyjaznym podziwem dla szlachetnej idei rozszerzającej obszar działania wychowawczego Związku, co pozwoliło na tak spontaniczny rozwój drużyn już w pierwszych latach istnienia. Przyjazne były także władze oświatowe i środowiska społeczne. Tamtym latom, w których Nieprzetarty Szlak zorganizował się i umocnił swoje struktury, zawdzięczamy siłę do przetrwania w latach trudnych bez ustępstw w obszarze  idei leżącej u jego podstaw.